กลยุทธ์บูมสินค้า OTOP มหาดไทย ยกระดับมาตรฐานการผลิต-เพิ่มช่องทางตลาด

ช่วงหลายปีที่ผ่านมา หน่วยงานภาครัฐประสบความสำเร็จในการผลักดันและสนับสนุนผลิตภัณฑ์ที่เกิดจาก ภูมิปัญญาของท้องถิ่นทั่วประเทศ ภายใต้โครงการ "หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์" หรือ OTOP ที่จัดทำขึ้นโดยมีเป้าหมายหลักในการสร้างรายได้ให้กับชุมชนในระดับรากหญ้า จนทำให้สินค้า OTOP หลายผลิตภัณฑ์เป็นที่รู้จักและได้รับความนิยมในวงกว้างในทุกภูมิภาคทั่ว ประเทศ ขณะเดียวกัน สินค้าบางรายการยังได้รับความสนใจจากผู้ซื้อชาวต่างชาติ และหากได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจังก็มีแนวโน้ม ค่อนข้างสดใสในการเปิดตลาดส่งออก 2-3 สัปดาห์ก่อนมีโอกาสได้สนทนากับข้าราชการซึ่งรับผิดชอบดูแลงานในภูมิภาคใน สังกัดกรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย หน่วยงานหลักในการขับเคลื่อนนโยบายดังกล่าว ซึ่งมีส่วนสำคัญยิ่งในการทำให้ผลิตภัณฑ์ OTOP ในหลายพื้นที่ทั่วประเทศได้แจ้งเกิดในตลาดอย่างเต็มภาคภูมิ จึงขอนำแนวคิด และวิธีการที่หน่วยงานภาครัฐร่วมกันผนึกกำลังปั้นสินค้าและผลิตภัณฑ์หลาก หลายประเภทจากดินให้เป็นดาว

ตั้งแต่ขั้นตอนการเสาะแสวงหาสินค้า OTOP แต่ละชนิดที่มองว่ามีอนาคต จนถึงขั้นตอนการพัฒนาและส่งเสริมทั้งด้านการผลิตและการตลาดจนสามารถก้าวขึ้น เป็นผลิตภัณฑ์เด่นมีอนาคตมาถ่ายทอดต่อ เพราะอย่างน้อยก็น่าจะเป็นประโยชน์กับผู้ประกอบการรายเล็กและรายกลางที่มี สินค้าคุณภาพและเป็นที่ต้องการของตลาดอยู่ในมือ แต่ยังขาดข้อมูลข่าวสารและช่องทางในการนำเสนอสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ให้เข้าถึง กลุ่มลูกค้า

ก่อนอื่นขอสรุปนโยบายการส่งเสริมผลิตภัณฑ์สินค้า OTOP ของที่กระทรวงมหาดไทยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมกันดำเนินการ เรื่องแรกเป็นการกำหนดยุทธศาสตร์ในการส่งเสริมและพัฒนา ประกอบด้วย 2 กลยุทธ์หลักๆ คือ

1. กลยุทธ์ในการส่งเสริมการผลิตให้ได้มาตรฐาน แนวทางในการดำเนินการมี 3 กระบวนงาน คือ

- การค้นหาผลิตภัณฑ์เป้าหมาย โดยใช้วิธีการให้ผู้ประกอบธุรกิจรายกลางและรายเล็กที่ต้องการนำเสนอสินค้า หรือผลิตภัณฑ์มาลงทะเบียนรายชื่อไว้กับหน่วยงานราชการ จากนั้นจะมีการคัดสรรผลิตภัณฑ์ OTOP ที่น่าสนใจและมีโอกาสทางการตลาด

- ส่งเสริมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยการพัฒนาเครือข่ายองค์ความรู้ ด้วยการเน้นส่งเสริมการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นและเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการ ผลิต พร้อมๆ กับพัฒนากลุ่มเยาวชนเพื่อการอนุรักษ์ และสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นควบคู่กันไปด้วย

- เพิ่มศักยภาพกลุ่มอาชีพในแต่ละชุมชนโดยเน้นการบริหารจัดการในลักษณะแบบครบ วงจร ขณะเดียวกัน ก็เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ทั้งด้านการบริหารจัดการ การผลิต การตลาด และการจัดการทุน วิธีการคือการจัดตั้งศูนย์บริการส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนครบวงจร

2. กลยุทธ์การส่งเสริมการบริหารผลิตภัณฑ์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด แบ่งการดำเนินการเป็น 3 กระบวนการ ได้แก่

- ส่งเสริมการจัดทำคลังความรู้ ด้วยการสร้างคลังข้อมูลภูมิปัญญาสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ OTOP

- สร้างระบบเครือข่ายการผลิตและการตลาด โดยพัฒนาเครือข่าย OTOP สู่ความเข้มแข็ง เช่น การจัดตั้งสมาคมผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP การสร้างความร่วมมือในการส่งเสริมสินค้า OTOP ระหว่างห้างค้าปลีกและค้าส่ง

- ส่งเสริมการเพิ่มช่องทางการตลาด โดยพัฒนาระบบโลจิสติก สินค้า OTOP โดยจัดทำศูนย์ข้อมูลระบบสินค้า OTOP การจัดทำระบบเว็บไซต์ OTOP การพัฒนาหมู่บ้าน OTOP เพื่อการท่องเที่ยว การจัดตั้งศูนย์จำหน่ายสินค้า OTOP ชุมชน การจัดงาน OTOP ภูมิภาค รวมทั้งจัดให้มีถนนคนเดิน OTOP เป็นต้น

ขณะ เดียวกัน ในส่วนของกระทรวงมหาดไทยได้ใช้สื่อโทรทัศน์มหาดไทย หรือ "มหาดไทย CHANNEL" ที่เปิดดำเนินการในเดือนเมษายน 2553 ที่ผ่านมา ซึ่งแม้เป้าหมายหลักคือการเผยแพร่ภารกิจของกระทรวงมหาดไทยในการให้บริการ ประชาชน การป้องกันและบรรเทาภัยพิบัติ แต่จากที่มีนโยบายชัดเจนที่จะส่งเสริมและสนับสนุนสินค้า OTOP จึงได้นำ "มหาดไทย CHANNEL" มาใช้เป็นสื่อในการเพิ่มช่องทางด้านการตลาดและการขายสินค้า OTOP ด้วย

โดย ได้มีการจัดทำเว็บไซต์นำเสนอสินค้าและผลิตภัณฑ์ OTOP ของทั้ง 75 จังหวัด และกรุงเทพมหานคร โดยผ่านทางเว็บไซต์ www.thaiotop.cdd.go.th และ www.otoptoday.com

ปัจจุบัน www.thaiotop.cdd.go.th เป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลผลิตภัณฑ์ OTOP ระดับ 3-5 ดาว ทั่วประเทศพร้อมรูปภาพประกอบรวม 10,530 รายการ แยกเป็น ผลิตภัณฑ์อาหาร 2,725 รายการ เครื่องดื่ม 633 รายการ ผ้าและเครื่องแต่งกาย 4,216 รายการ ของใช้ 2,342 รายการ สมุนไพรที่ไม่ใช่อาหารและยา 614 รายการ

โดยผู้ ประกอบการรายกลางรายเล็กที่สนใจ สามารถสอบถามรายละเอียดได้ที่ โครงการหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ (ONE TAMBON ONE PRODUCT : OTOP) ศูนย์ข้อมูลกลางเพื่อการบริหารจัดเก็บและใช้ประโยชน์ กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย โทร. (02) 141-6390 หรือ E-mail : อีเมลนี้จะถูกป้องกันจากสแปมบอท แต่คุณต้องเปิดการใช้งานจาวาสคริปก่อน

ขณะ ที่ www.otoptoday.com หรือ คลังภูมิปัญญา OTOP ซึ่งจัดทำโดยสำนักงานส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิสาหกิจชุมชน (www.cep.go.th) กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย ซึ่งตั้งอยู่ที่ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติฯ อาคาร B ชั้น 5 ถนนแจ้งวัฒนะ เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ ก็มีข้อมูลเกี่ยวกับตัวสินค้าและผลิตภัณฑ์จากทุกจังหวัดทั่วประเทศเช่นเดียว กัน

อีกมาตรการหนึ่งในการสนับสนุนและผลักดันเพื่อยกระดับคุณภาพ สินค้าและผลิตภัณฑ์ OTOP ให้เป็นที่รู้จักในวงกว้างทั้งในประเทศและต่างประเทศ คือการที่กระทรวงพาณิชย์ยื่นมือเข้ามาให้การช่วยเหลือ โดยมอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในสังกัดกระทรวงพาณิชย์ให้ความร่วมมือ และสนับสนุนในการขยายตลาดภายในประเทศและส่งออกอย่างเต็มที่ ประกอบด้วย สำนักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และกรมส่งเสริมการส่งออก

ทั้ง นี้ ก่อนหน้านี้กระทรวงมหาดไทยและกระทรวงพาณิชย์ ได้วางแผนร่วมกันในการจัดทำโครงการส่งเสริมด้านการตลาดและการขายสินค้า OTOP โดยผ่านสถานีโทรทัศน์ หรือ Shop Channel ทั้งในประเทศและต่างประเทศ พร้อมกับเปิดระบบ Shop on lane ผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ต แนวทางดำเนินการคือจะคัดเลือกสินค้า OTOP ตั้งแต่ระดับ 3 ดาวขึ้นไปโปรโมตให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น ส่วนผลิตภัณฑ์ OTOP ที่ยังไม่ผ่านการคัดเลือก กรมการพัฒนาชุมชนก็จะเข้าไปส่งเสริมและหาทางพัฒนาการผลิตเพื่อยกระดับคุณภาพ ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด

นอกจากนี้ กระทรวงพาณิชย์ยังมีนโยบายส่งเสริมและสนับสนุนผู้ประกอบการรายกลางและราย เล็ก (SME) โดยได้จัดอบรมให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการในพื้นที่จังหวัดต่างๆ ภายใต้ยุทธศาสตร์ในการนำสินค้าท้องถิ่นไปสู่ประชาคมโลก ตามแนวคิด Local to Global ควบคู่กันไปด้วย

จากที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพยายามผลักดัน และส่งเสริมอาชีพผลิตสินค้า OTOP อย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างรายได้ ขยายโอกาส ให้กับประชาชนในทุกภูมิภาคทั่วประเทศ โดยมีเป้าหมายที่จะกระตุ้นเศรษฐกิจในพื้นที่ ถึงขณะนี้ การดำเนินการภายใต้กลยุทธ์หลักมีความคืบหน้าดังนี้

กลยุทธ์ที่ 1 การส่งเสริมการผลิตให้ได้มาตรฐาน ล่าสุด มีการพัฒนากลุ่มอาชีพ OTOP ให้มีความสามารถในการบริหารจัดการรวมทั้งสิ้น 7,427 กลุ่ม จากเป้าหมายที่ตั้งไว้ 5,000 กลุ่ม ในจำนวนนี้มีผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการยกระดับมาตรฐานโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และเทคโนโลยีที่เหมาะสม 75 ผลิตภัณฑ์ ขณะเดียวกัน จากการคัดเลือกสุดยอด หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ ในปี 2552 ที่ผ่านมา ปรากฏว่ามีผลิตภัณฑ์ OTOP ระดับ 5 ดาว รวม 790 ผลิตภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์ระดับ 3 ดาว รวม 3,000 ผลิตภัณฑ์

กลยุทธ์ ที่ 2 ส่งเสริมการบริหารผลิตภัณฑ์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อส่งเสริมช่องทางการตลาดให้สามารถจำหน่วยผลิตภัณฑ์ต่างๆ ไปสู่ผู้บริโภคได้มากขึ้น ที่ผ่านมามีการจัดงาน OTOP หลายครั้งในหลายพื้นที่ อาทิ

งาน OTOP ภูมิภาค 2 ระยะ ระยะที่ 1 ดำเนินการ 4 แห่ง ในจังหวัดเชียงใหม่ ขอนแก่น อุบลราชธานี และภูเก็ต มียอดจำหน่าย 79 ล้านบาท ระยะที่ 2 ดำเนินการภายใต้โครงการ "มหกรรมหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ OTOP ภูมิภาค" ในพื้นที่ 7 จังหวัด ประกอบด้วย อุดรธานี ตรัง นครราชสีมา อุบลราชธานี สุราษฎร์ธานี ประจวบคีรีขันธ์ และเชียงใหม่ ดำเนินการแล้วเสร็จ 4 แห่ง ยอดจำหน่ายกว่า 137 ล้านบาท

การจัดงาน "เมืองแห่งภูมิปัญญาไทย OTOP City 2009" ระหว่างวันที่ 19-27 ธันวาคม 2552 ที่ผ่านมา ที่ศูนย์แสดงสินค้าและการประชุมอิมแพค เมืองทองธานี ซึ่งงานนี้มีสินค้าและผลิตภัณฑ์ OTOP ระดับ 3-5 ดาวจากทุกจังหวัดทั่วประเทศ เข้าร่วมจำหน่ายสินค้ากว่า 3,200 บู๊ธ โดยกรมการพัฒนาชุมชนเป็นผู้ประสานงาน ตั้งเป้าหมายรายได้ไม่ต่ำกว่า 900 ล้านบาท

ปรากฏว่าประสบความสำเร็จอย่างมาก มีผู้เข้าเยี่ยมชมงานและซื้อสินค้ากว่า 1 ล้านคน ยอดขายสินค้ารวมกว่า 1,250 ล้านบาท กระทรวงมหาดไทยจึงมีแผนจะจัดงานดังกล่าวอีกครั้งในปีนี้ ประมาณเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม 2553 ซึ่งคาดว่าจะได้รับการตอบรับจากผู้บริโภคทั้งชาวไทยและต่างชาติไม่น้อยกว่า การจัดงานครั้งแรก

เส้นทางเศรษฐี มติชน 1 มิ.ย. 2553